Kanada hedef ülkelerden birisi

“Ontario Kanada’nın ekonomi ve ticaretinde çok önemli bir yere sahip. Burada bir temsilciliğe ihtiyaç olduğu değerlendirildi ve hayata geçirilmesine karar verildi.”

13 Mayıs’ta Toronto Ticaret Ataşesi olarak göreve başlayan Mehmet Tan 1969 Mersin Erdemli doğumlu.Bilkent Üniversitesi  mezunu.  1993 yılında Dış Ticaret Müsteşarlığı’nda göreve başladı. 1997-1999 yıllarında ABD’ye giderek Rochester Üniversitesi’nde MBA yaptı.  Türkiye’ye döndüğünde Müsteşarlık bünyesinde İthalat Genel Müdürlüğü Damping ve Sübvansiyon Araştırmaları  Dairesi’nde görev yaptı.   2002  yılından itibaren Dünya Ticaret Örgütü Daimi Temsilciliği’nde 3 yıl Ticaret Müşaviri olarak çalıştı. Türkiye’ye döndüğünde aynı Dairede önce şube müdürlüğü yaptı, ardından da Dairenin başkanlığına atandı.
2009 yılında Anlaşmalar Genel Müdürlüğü’nde Genel Müdür Yardımcısı oldu. Şimdi ise Toronto’nun ilk Ticaret Ataşesi olarak görevlendirildi.  Hem Kanada’ya yerleşme çabaları hem de Ticaret Ataşeliği’nin ofis yeri kiralama ve diğer altyapı çalışmaları dolayısıyla yoğun günler geçiren Tan ile geçici olarak kullandığı Toronto Başkonsolosluğundaki odasında yeni görevi hakkında konuştuk.

 HASAN YILMAZ/CANADATÜRK

Öncelikle yeni görevinizde başarılar diliyoruz. Ticari Ataşemiz var ama Ticaret Ataşeliği’nin ofisi henüz yok. Nerede ofis açmayı planlıyorsunuz?
MT: İyi işleyen, düzgün ve etkin bir şekilde çalışan bir ticaret temsilciliğini buraya kazandırmak istiyoruz. Farklı alternatifler üzerinde çalışıyoruz. Bu binada da müsait yerler var. Uygun alternatifler arasinda bir  değerlendirme yapacagiz.

Tek kişi olarak mı görev yapacaksınız?
MT: Ofisin kurulmasının ardından Müsteşarlığımız da uygun görürse bir sekreterlik olacak. Daha sonrada bir yerel personelle ofisimizi güçlendireceğiz. 

Ottawa’da Ticaret Müsteşarlığı var. Şimdi de Toronto’da Ticaret Ataşeliğimiz oldu. Müşavirlik ile Ataşelik arasındaki fark nedir?
MT: Müşavirler ilgili ülkeleride baş şehirlerinde  görev yapan temsilcilerdir. Baş şehrin dışına çıkıldığında temsilci ataşe olarak nitelendirilir. Temel fark budur. Görev anlamında ise doğal olarak müşavirlik baş şehirde olduğu için o ülkenin resmi kurumlarıyla temas, öncelikli  ve birincil olarak ticaret müşavirliğinin olur.

Toronto’ya Ticaret Ataşeliğinin açılma sebebi nedir?
MT: Türkiye 2023 için ciddi hedefler ortaya koydu. Hedefte GSMH’yı 2 trilyon dolara, kişi başı geliri 25 bin dolara çıkarmak var. Şu anda GSMH 740 milyar dolar, kişi başına gelir 10 bin dolar. Bu çok iddialı bir hedef. Bu hedefe ulaşmanın araçlarından birisi de Türkiye’nin 1980’lerden beri izlediği ihracata dayalı kalkınma modelinde ihracatın ağırlığını daha da arttırmak. Bu bağlamda 2010 itibariyle 114 milyar dolar olan ihracatımızı  2023’te 500 milyar dolara çıkarmak amaçlanıyor.  Bu hedefe ulaşmak durduğunuz yerde olmaz. Türkiye ticaret temsilciliklerinin sayısını arttırma yönünde bir karar aldı. Bu bağlamda sayın Bakanımızın da yoğun çabalariyla kadrolar 250’ye çıkartıldı. Bu sayı daha önce 115’ti. Kanada bizim ticari anlamda açılım yapmak istediğimiz hedef ülkelerden birisi. Önemli bir ülke ve eyalet bazında ele alınıyor. Ontario da Kanada’nın ekonomi ve ticaretinde çok önemli bir yere sahip. Burada bir temsilciliğe ihtiyaç olduğu değerlendirildi ve hayata geçirilmesine karar verildi.

Görev alanlarınız nelerdir?
MT: İki ülke arasındaki ticaretin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapmak, bilgi üretmek, Türkiye’nin farkındalığını arttırmak için çaba göstermek,  iş adamlarını bir araya getirmek üzere faaliyetler programlamak ve merkeze bu yönde değerlendirmeler sunmak, olası soruların çözümü için katkıda bulunmak olarak sıralanabilir. 

Toplum üyelerimiz Ticari Ataşelikten ne gibi hizmetler alabilecek?
MT: Bizim buradaki görevimiz büyük ölçüde Kanada ile Türkiye arasındaki ticaretin geliştirilmesine yönelik. Buradaki iş adamlarımızın da bu ticari ilişkilerin geliştirilmesi anlamında önemli görevleri, rolleri olduğunu düşünüyoruz. Bu rolün oynanması ve ikili ticaretin geliştirilmesine katkı sağlanması yolundaki çabalarında  kendilerine her türlü katkıyı sunmaya hazırız. Ayrıca, Kanada’dan Türkiye’ye yatırım yapmak isteyenlere de ilgili kurumlarla koordineli bir şekilde her türlü bilgiyi sağlayacağız.

Türkiye’nin 2023 hedefi olarak ihracatın 500 milyar dolara çıkartılması hedefleniyor. Bu hedef içerisinde Kanada’nın payı nedir?
MT: Kontrol edilemeyen pek çok unsur olduğundan ülke bazlı rakamsal hedefler koymak pek sağlıklı olmaz. Ancak mevcut haliyle iki ülke ticaretinin çok yeterli bir düzeyde olmadığı açık. Gerek Türkiye’nin Kanada’nın ihracatı içerisindeki payı, gerekse Kanada’nın Türkiye’nin ihracatı içerisindeki payı yüzde 1’lerin çok altında. Tatmin edici olmaktan çok uzak. Üstelik iki ülkenin üretim kabiliyetlerine, yoğunlaştığı alanlara baktığınızda birbiriyle rekabet eden değil daha çok birbirini tamamlayan ekonomilere sahip olduklarını görürsünüz. 

İki ülke arasındaki ticaretin seyri şu anda ne durumda?
MT: Kanada’nın Türkiye’ye ihracatı 2000’de 250 milyon dolarken 2008’de 1,5 milyar dolar civarına çıktı. Türkiye’nin ihracatı ise aynı dönemde 170 milyon dolardan 500 milyon dolara yükseldi.  Bu dönemde ciddi bir ticaret açığı ortaya çıktığını görüyoruz. 2009 kriziyle hem Türkiye’nin Kanada’dan ithalatı hem de Kanada’dan Türkiye’nin ithalatı 3’te 1 oranında azalmış. Kriz sonrası dikkat çeken husus ise Türkiye’nin ihracatının hızlı bir şekilde toparlandığı. Hatta 2008 yılı rakamlarını 2011 yılında geçeceğimizi düşünüyorum. Kanada’dan Türkiye’ye ihracatta ise rakamlar biraz daha yavaş seyrediyor. Bu da ticaret açığının uzun bir aradan sonra önemli ölçüde azalmasını sağlıyor.

Kanada ile ticarette öne çıkan ürünler hangileridir?
MT: Kanada’nın Türkiye’ye ihracatına baktığımızda temel olarak kömür, demir hurdaları ve cevheri, nikel gibi  maden ürünleri ile mercimek, soya, nohut gibi tarım ürünleri, antibiyotikler, ilaçlar ve aşılar gibi ürünleri görüyoruz. Türkiye’nin Kanada’ya ihracatında ise demir-çelik, kuru meyve, işlenmiş gıda, mermer, seramik,  otomotiv ürünleri, tekstil ve hazır giyim ürünleri başı çekiyor.

Kanada ile Türkiye arasındaki STA (Serbest Ticaret Anlaşması) görüşmeleri nasıl gidiyor? 
MT: Ticaret müzakereleri zaman alıcı süreçlerdir. Kanada AB ile benzer bir ticaret anlaşması görüşmelerini 2 yıldır sürdürüyor, henüz tamamlanmış değil. İki ülkenin çok açık bir şekilde uyuşan çıkarları olduğu gibi çatışan çıkarları da olabilir veya ekonomik, ticari ve sosyal politikalar bağlamında tarafların bazı endişeleri de olabilir. Bu endişelerin belli ölçülerde müzakere edilerek bir noktaya getirilmesi gerekir. Bu da zaman alan bir süreçtir.

STA’nın imzalanmasının iki ülke ticaretine yansıması nasıl olacak?
MT: Temel olarak STA’nın amacı gümrük vergilerinin kaldırılması, tarife dışı engeller dediğimiz gümrük vergileri dışındaki bir takım engellerle ilgili de kuralların, mekanizmaların geliştirilmesidir.
Şu anda Kanada’nın ABD ve Meksika ile NAFTA anlaşması var. Kanada pazarına girişte bu ülkeler menşeli mallar bizim mallarımıza göre daha avantajlı koşullara sahipler.  Türkiye için dezavantaj olan bu durumu ortadan kaldırmış olacağız. Diğer ticaret anlaşması olmayan ülkelere karşı da avantajlı duruma geçeceğiz. Aynı şey karşılıklı olduğundan Kanada için de geçerli. STA ile gümrük vergilerinin kaldırılmasının ötesinde tarife dışı engeller dediğimiz gümrük vergileri dışındaki bir takım engellerle ilgili kuralların, mekanizmaların geliştirilmesi hedeflenmektedir. Elbette muhtemel bir STA iki ülke iş dünyaları arasında karşılıklı ilgiyi geliştirici bir etkiyi beraberinde getirmek yoluyla da ticaret ve yatırım ilişkilerine katkı sağlayacaktır.