El bebek, gül bebek, tüp bebek

Teyze kızı Nuray evleneli 15 yıl oluyor. Evlendikten bir yıl sonra oğlu dünyaya geldi. Ancak çok istemesine rağmen ikinciye hamile kalamadı. Eşinin de isteğiyle kısa bir süre önce tüp bebek yöntemiyle (in vitro fertilization (IVF))  çocuk sahibi olabilmek için tedavi görmeye başladı.
Haberi alır almaz kendisini aradım:
- Geçmiş olsun, hayırdır?
- Tüp bebek denemesi. Tedaviye başladık. Aşılama yapıldı, on gün kadar yataktan dışarı çıkmayacağım.
- Sende mi üçüz doğuracaksın yoksa?
- Üç yasak artık, rahim içine sadece iki embriyo yerleştiriliyor. İkisi de tutarsa ikiz inşallah. Birkaç güne belli olur.
Teyzemin diğer kızı Aynur da evlendikten  sonra uzunca bir süre çocuk sahibi olamamış ve üç yıl önce tüp bebek yöntemiyle biri erkek, ikisi kız üçüzleri olmuştu.
Bir  aksilik olmazsa  Nuray da evliliğinin 16’ıncı yıldönümünde ikiz çocuk sahibi olacak.
Ailemizde tüp bebek sadece teyze kızlarında yok. Hemen hemen her üç  çiftten birisi tüp bebek yöntemiyle çocuk sahibi oluyor. Durum bizim sülaleye mi özgü diye baktım, öyle değil. Ne hikmetse yeni çiftlerin anımsanmayacak bir kısmının normal yollardan çocuğu olmuyor.  
Çağımızın yeni hastalığı da bu.
Bu hastalığa karşı geliştirilen ve hayatımıza son 30 yılda giren tüp bebek uygulaması, klasik yöntemler ile gebe kalamayan kadınlarda uygulanan bir tedavi şekli. Erkek (sperm) ve dişi (yumurta) döl hücrelerinin laboratuvar koşullarında birleştirilmesi sonucunda oluşan embriyoların, rahime transferi ilkesine dayanıyor.
Tüp bebek merkezlerinin son yıllarda hızla artması ve sigortalıların tüp bebek tedavi masraflarını devletin karşılaması sonucunda her yıl on binlerce kişi bu yöntemle çocuk sahibi oluyor.
Tüp bebekle çocuk sahibi olanların sayısı artınca ister istemez tüp bebekle alakalı espiriler de literatüre giriyor. Bunlardan en bilinenleri:   “Eskiden tüple falan uğraşan yoktu; sistem doğalgazlı idi”,” bu tüp bebek arızalı; durmadan gaz kaçırıyor”, tipi tüp”  tüpü bozuk”, “tüpü kaymış” vs. 
***
Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de 2 milyon kişi kısır ve bu sayı giderek artıyor. 150 bin çift ise çocuk sahibi olmak için tedaviyi bekliyor.
Kadınların hamile kalma yaşlarını ertelemesi sonucu yaşa bağlı olarak doğurganlık azalıyor. Bunun yanında  obezite ve aşırı strese bağlı hastalıklar, elektronik aletlerin yaydığı radyasyon ve elektromanyetik dalgalar,  hormonlu gıdalar ve cinsel yolla bulaşan bazı hastalıklar kısırlığa neden olarak gösteriliyor.
***
Türkiye’nin ilk tüp bebeği 1988’de Samsun’da dünyaya gelen Dilek Katrancı. Kanada’da ilk tüp bebek ise  1983 yılında Vancouver’da dünyaya gelen Robert John Saunders Reid.
Dünyanın ilk tüp bebeği ise 1978 yılında İngiltere’de doğan Louise Joy Brown.
Kanada’da kısırlık oranı yaklaşık yüzde 9 civarında, çocuk sahibi olurken sorun yaşayanların oranı ise yüzde 20 dolaylarında.
Hal böyle olunca tüp bebek yöntemi Kanadalılar için de normal yollardan çocuk sahibi olamayanlar için umut kapısı. Ancak oldukça pahalı olan bu yönteme hükümetlerin desteği tam değil. Bazı eyaletler tüp bebek tedavisinin yalnızca belli bir bölümünü karşılarken, bazı eyaletler ise dolaylı olarak destek veriyorlar. Eyaletler arasında sadece Quebec eyaleti tüp bebek masraflarının tamamını karşılıyor. Ancak rahime yerleştirilen embriyo bir ile sınırlandırılıyor.
Ontario ise maddi külfetinden dolayı  döl yatağı borusu kapalı hastalar dışında kalanların tedavi masraflarını karşlılamaktan kaçınıyor.
Bu yüzden olsa gerek akrabalarım ikişer üçer tüp bebek sahibi olurken Kanada’da henüz tüp bebek yöntemi ile çocuk sahibi olana rastlamadım.
Türkiye’nin kıymetinin bilinmesi için bir sebep daha...
Hatırlarsanız’üzerine çeketimi atsam hamile kalıyor’ diye Kemal Sunal’ın bir repliği vardı. Hakikateden de öyleydi. Binde bir belki çocuğu olmayan olurdu. Şimdi ise çiftlerin en büyük korkusu çocuk sahibi olamamak. Çocuk olmayınca da çare tüp bebek yönteminde.
El bebek, gül bebek, tüp bebek...