Sistem sağlıksız

73 milyon nüfusa sahip Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nda yönetici ve memur olarak 3,600 personel görev yapıyor, buna karşılık 13 milyonluk nufüsa sahip Ontario’nun Sağlık Bakanlığı’nda bu işlere bakan personel sayısı 3,800. Kanada genelinde ise bu sayı 24,000. 

Bu az sayıda kişiyle Türkiye yakın bir geçmişte büyük bir sağlık reformuna imza atarak örnek bir sağlık sistemine sahip oldu. 

Kanada ise maalesef kalabalık bir ekibe sahip olmasına rağmen sağlık sektöründe kötü bir tablo çiziyor. 

Diğer alanlarda olduğu gibi teoride düşünen çok ama işi pratiğe dökecek doktor ve hemşireye ve bu kişilerin kullanacağı teknolojiye sahip değil. 

Türkler bu gerçeği gördükleri için burnu kanasalar tedavi için Türkiye’ye gidiyorlar.  

TTC nasıl kurtulur?

2000 yılında Toronto’da toplu taşımı kullanmak isteyenler 2 dolar bilet parası ödüyordu, şimdi ise bu miktar 3 dolar. Yani 10 yıllık sürede %50 artış olmuş. Enflasyonun oranı yıllık % 2 ila 3 arasında olduğunu düşünürsek TTC’nin artış oranı enflasyonun çok üzerinde olmuş. 

Yılbaşı yaklaşırken TTC’ye zam haberleri yine gelmeye başladı. 

TTC, 4 metro, 11 tramvay (streetcar) ve 140 otobüs hattı ile günde yaklaşık 1,5 milyon yolcu taşıyor. Rakam çok görülebilir ama İstanbul’da sadece Metrobüs hattında hergün bunun yarısı kadar yolcu taşındığını hatırlatalım. 

Hem eski ve hantal yapısı hem de pahalı olması dolayısıyla TTC’nin sunduğu toplu ulaşım hizmetinden yararlanmak yerine çoğunluk özel arabasını kullanıyor.

TTC’nin sorunlarından ya da daha doğrusu biz TTC sorunundan nasıl kurtuluruz ona bakalım:

Otobüs hatları tek tek özelleştirilebilir.TTC’nin özelleştirilmesini teklif etmek bile T.C. Anayasası’nın değiştirilemez ilk 3 maddesi için kanun teklifi vermekten daha zor olsa gerek ama olsun. Söylemek bile yeterli. 

Büyük otobüsler yerine yollarda minibüsler olabilir ve 1 dolara indi bindi yapılabilir. Bu işe talip olacak çok Türk bulunur.

Her caddeye metro hattı yapmak en iyisi ama bu yapılamayacağına göre en azından belli caddelere İstanbul’daki metrobüslerden konulabilir. 

Şehir trafiğini yavaşlatan tarihi eser statüsündeki tramvaylar tamamen kaldırılabilir. 

Yüksek maaş alan mevcut personel tamamen işten çıkartılıp yerlerine ayda 2-3 bin dolara razı yeni göçmenlerden enerjik bir kadro kurulabilir. 

Missisauga, Oakville, Burlington, Hamilton ve Oshawa’dan şehir merkezine en azından sezonluk vapurlar konulabilir. Bu vapurların taşıyacağı insanlar şehir içinde toplu taşım araçlarını kullanacağından yolcu sayısı arttırılmış olur...

İşte size Kanada gerçeği 

Kanada’da bir şey yapılacaksa danışmanlık şirketlerine iyice danışmak kanundandır. Hatta bir değil mümkünse birkaç danışmanlık şirketinden görüş almak ve bütün ince ayrıntıları raporlaştırmak gerek.

Aslında sorun da biraz burda yatıyor. Bir iş yapılmaya karar verilince yüz kişiden oluşan bir kadro 99 milyon dolar bütçeyle işin teorisini çizer, geri kalan 1 milyon dolarla 10 kişi o işi pratiğe dökmeye çalışır. O 10 kişiden de sadece birisi aktif olarak çalışır, geri kalan 9 kişi ise çalışan o bir kişiyi izler.  

Bu işin en iyi açıklamasını meşhur atasözü iyi yapar: “Too many chiefs, not enough Indians.”

Gazlı bezin hikayesi