Tahtakurusu

Bir arkadaşıma `Şu anda Kanada’da yaşanılan en büyük sorun nedir diye sorduğumda ilginç bir cevap aldım: Tahtakurusu.
Meğersem Türkiye’de halk arasında “tahta biti” de denilen tahtakurusu Kuzey Amerika’nın genelinde büyük sorun olmaya başlamış.
Bugüne kadar hiç tahtakurusu ile karşılaşmadığım, ya da karşılaşmadığımı sandığım için internette kısa bir araştırma yapma ihtiyacı hissettim.
İlk karşıma çıkan Kanada Sağlık Bakanlığı’nın “Tahtakuruları geri geliyor” başlıklı uyarısı oldu.
Sağlık Bakanlığı’na göre tahtakuruları günümüz insanının çok sık seyahat etmesinden dolayı giysi ve valizlerler birlikte hızlı bir şekilde yayılıyorlar. Evsizler için sığınma evlerinden 5 yıldızlı otellere, müstakil evlerden toplu taşım araçlarına kadar her yerdeler.
İngilizce bedbug denilen tahtakurusunu, Türkiye’den bildiğimiz ve ahşap eşyaları veya tahtaları hızar sesine benzer bir ses çıkartarak kesen/delen tahtakurdu ile karıştırmayalım. Bu iki böcek arasında sadece isim benzerliği var.
Kanada genelinde çok sayıda bina ve üniversite yurdunda tahtakurusu alarmı verilmiş durumda.
Eyaletler ve belediyeler tahtakurusu ile savaşmak için stratejik planlar hazırlıyorlar.
ABD’de durum daha vahim. Özellikle New York’ta bazı ünlü oteller, mağazalar ve tiyatro salonları tahtakurusu istilası nedeniyle geçici olarak kapılarına kilit vurmak zorunda kalıyor.
Bir yıl kadar hiçbir şey yemeden yaşayabilen tahtakuruları kuytu yerlerde, duvarlardaki yarık ve çatlaklarda, koltukların içinde, yatak altlarında, elektrik prizlerinin, duvar saatlerinin,resim çerçevelerinin ve hatta televizyonların içinde, döşemelerin aralarındaki boşluklarda, duvar kağıtlarının arkasında saklanabiliyor.
Yetişkin tahtakuruları elma çekirdeği büyüklüğünde oluyor. Metal ve cilalı yüzeylere tırmanamıyor, uçamıyor ve zıplayamıyor.
Dişi tahtakurusu yılda 200’den fazla yumurta yumurtlayabiliyor. Yumurtalar 1 mm boyunda beyaz renkte olduğundan görülmesi oldukça zor.
Gündüzleri saklanan tahtakuruları gece besleniyor. Kanla beslendiklerinden insanları sıklıkla ısırıyorlar. Bazı kişilerde bu ısırıklar belli olmazken, alerjik reaksiyon göstermesi halinde şiddetli kaşıntı oluyor ve kaşımanın yol açtığı iltihaplanma meydana geliyor. Bu da vücudun çeşitli bölgelerinde büyük kızarıklık ve çıbana benzer şişkinlikler demek.
1950’li yıllarda DDT (Bir çeşit tarım ilacı) sayesinde Kuzey Amerika’da tahtakuruları kontrol altına alınmıştı ancak şu anda bu ilacın kullanımı yasak.
Günümüzde yüksek ısı ya da dondurma yöntemi tahtakurularına karşı en etkili yöntemler.
Tahtakurusu ile mücadelede profesyonel yardım alındığında maliyeti oldukça yüksek.
Bu yüzden önlemin erken alınmasında fayda var.
Goodwill, Thrift Store ve Value Village gibi ikinci el eşya satan mağazalardan ya da sokağa bırakılan eşyalardan uzak durun. Seyahatlerde temizliğine güvendiğiniz otellerde kalın. Seyahat sonrası valizinizi ve içindeki eşyaları güzelce temizleyin. Evinizde tahtakurusu olabilecek yerleri sık sık gözden geçirin. Tahtakurusuna rastladığınızda çoğalmadan ve evin geneline yayılmadan hemen tedbirinizi alın.
Aldığınız önlemler işe yaramadıysa ya parayı gözden çıkartarak profesyonel yardım alın ya da tahtakurusu görülen yatak, döşek, yastık, yorgandan bir an önce kurtulmaya bakın. Atın gitsin.
Eğer kiracıysanız hemen başka bir eve taşının, taşınırken de mevcut eşyalarınızı yeni eve taşımayın.
1987 yılında hayatını kaybeden TRT sanatçısı Ahmet Gazi Ayhan’ın tahtakurusu üzerine söylediği bir türkünün sözleriyle yazımızı sonlandıralım:

Ağşam olunca kederim artar
Zalim tahtakurusu ettiğin yeter
Ufacuk iğnesi zehirden beter
Usandım elinden tahtakurusu

Sarılmış boynuma hakkını ister
Şaşırdım Allahım yolumu göster
Ufacık yavruların koynumda besler
Usandım elinden tahtakurusu

Her koğuşta elli altmış kişi var
Her biriyle ayrı ayrı işi var
İnci gibi kırılası dişi var
Usandım elinden tahtakurusu

Zehire boyanmış sivri iğnesi
Günde onbeş yavru yapar annesi
Gözümü yumunca yürür hepisi
Aldattın bizleri tahtakurusu

Varamam yatağa canım sıkılır
Ne kadar teklifsiz gelir sokulur
Yukardan aşşağı tek tek dökülür
Yaktın vücudumu tahtakurusu

Alacağı var gibi sıkı sarılır
Elimi değersem karnı yarılır
Yatağa geç varsam bana darılır
Şaşırdım elinden tahtakurusu

Vücudum da yara oldu sızılar
Günde de bin tane yavru kuzular
Hiç birini tutamaz avcı tazılar
Bulamadım çaresini tahtakurusu

Bu da bir böcüktür yuvasız gezer
Eve gaterini yasdığa dizer
Bunların elinden kim olsa bezer
Bitirdin bizleri tahtakurusu.

Biliyor muydunuz?

Elma

Bugün dünya genelinde en fazla bilinen ve tüketilen meyve olan elmanın asıl vatanının Orta Doğu olduğunu, oldukça eski bir tarihe sahip olmasına rağmen İngiltere’ye ancak 1065 yılında Norman istilası ile birlikte ulaştığını, Amerika kıtasının keşfedilmesiyle birlikte İngilizlerin elmayı Yeni Dünya’ya taşıdığını, Kanada’ya ise Fransızlar tarafından getirildiğini, dünya genelinde yaklaşık 50 kategori altında toplanmış 7 bin kadar elma çeşidinin olduğunu, 1796 yılında Ontario’da Dundas Kasabasında çiftçilik yapan John McIntosh’un yetiştirdiği elma çeşidinin bugün tüm dünyada `McIntosh Elması` olarak tanındığını, iklimin elma yetişmesine müsait olmasıyla ABD ve Kanada’nın hemen hemen her eyaletinde elma bahçeleri kurulduğunu, o günlerden kalma elma bahçelerine sahip çiftliklerin çoğunun halen faal olduğunu, dünya elma üretiminin üçte birini ABD’nin kendi başına yaptığını, çok yetiştirilmesi ve yıl boyu bozulmadan saklanabilmesi neticesinde hem ABD hem de Kanada’da elmanın yanı sıra elmadan yapılan veya yapımında elma kullanılan marmelat, sos, çörek, tart ve kek gibi ürünlerin çok tüketildiğini biliyor muydunuz?

John McIntosh

John McIntosh anısına ilk McIntosh elmasını keşfettiği Dundas kasabasında bulunan çiftliğe dikilen anıt

MEVLANA'DAN

Bir yandan korku bir yandan ümidin varsa iki kanatlı olursun. Tek kanatla uçulmaz zaten. Sopayla kilime vuranın gayesi kilimi dövmek değil, kilimin tozunu almaktır. Allah sana sıkıntı vermekle tozunu, kirini alır. Niye kederlenirsin? Taş taşlıktan geçmedikçe parmaklara yüzük olamaz. Yüzük olmak dileyen taş, ezilmeyi yontulmayı göze almalıdır.